

(3)(4).jpg)
نوسان ارز و چالش تأمین مالی تولید؛ اقتصاد ایران در آزمون ثبات پولی
گروه اقتصاد ایران | پایگاه خبری اقتصاد ایران
بازار ارز ایران در روزهای پایانی آبانماه بار دیگر تحت تأثیر انتظارات تورمی، تحولات سیاسی و نگرانیهای فعالان اقتصادی از آینده قرار گرفته است؛ شرایطی که اهمیت سیاستهای پولی و نقش شبکه بانکی در حمایت از تولید و حفظ قدرت خرید مردم را بیش از گذشته برجسته میکند.
بر اساس گزارش منتشرشده از بازار ارز در روز شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵، نرخ دلار در بازار آزاد به حدود ۲۷۱ هزار و ۹۳۰ تومان رسید و افزایش روزانه ۰.۷۳ درصدی را تجربه کرد. این نوسان در شرایطی رخ میدهد که بازار ارز همچنان به اخبار سیاسی، تحولات خارجی و چشمانداز عرضه و تقاضای ارز حساس است.
بانک مرکزی در دو جبهه؛ مدیریت ارز و حمایت از تولید
در چنین شرایطی، سیاستگذار پولی با دو مأموریت مهم مواجه است؛ از یکسو مدیریت نوسانات بازار ارز و کنترل رشد نقدینگی و از سوی دیگر، تأمین منابع مالی مورد نیاز بنگاههای اقتصادی.
بر اساس گزارش خبرگزاری تسنیم، رئیسکل بانک مرکزی اعلام کرده است که از ابتدای سال جاری تا ۱۵ مهرماه، نزدیک به ۳۰ میلیارد دلار ارز برای واردات تخصیص یافته است. همچنین شبکه بانکی در این دوره بیش از ۹ هزار هزار میلیارد ریال تسهیلات پرداخت کرده که بیش از ۷۵ درصد آن به بخش کسبوکار اختصاص داشته و عمدتاً برای تأمین سرمایه در گردش بنگاهها بوده است.
این ارقام نشان میدهد که تأمین مالی بنگاهها همچنان یکی از محورهای اصلی سیاست اعتباری کشور است؛ با این حال، افزایش حجم تسهیلات بهتنهایی نمیتواند تضمینکننده رشد تولید باشد. کیفیت تخصیص منابع، هزینه تأمین مالی، دسترسی بنگاههای کوچک و متوسط به اعتبار و میزان انحراف منابع از اهداف تولیدی، از جمله شاخصهایی هستند که باید در ارزیابی عملکرد نظام بانکی مورد توجه قرار گیرند.
چرا ثبات بازار ارز برای تولید اهمیت دارد؟
نوسانات نرخ ارز تنها به بازار خریدوفروش ارز محدود نمیشود، بلکه از مسیر افزایش هزینه مواد اولیه، تجهیزات، حملونقل و کالاهای واسطهای بر فعالیت بنگاههای اقتصادی اثر میگذارد.
در اقتصادی که بخشی از مواد اولیه و ماشینآلات مورد نیاز تولید از خارج تأمین میشود، افزایش ناگهانی نرخ ارز میتواند برنامهریزی مالی شرکتها را با اختلال مواجه کند. در چنین شرایطی، بنگاهها برای حفظ سطح تولید به سرمایه در گردش بیشتری نیاز پیدا میکنند و فشار مضاعفی بر شبکه بانکی وارد میشود.
از سوی دیگر، بیثباتی ارزی میتواند انتظارات تورمی را تقویت کند و تصمیمگیری برای سرمایهگذاری بلندمدت را دشوار سازد. بنابراین، ثبات در بازار ارز نهتنها یک هدف پولی، بلکه یکی از پیششرطهای مهم توسعه صنعتی و افزایش سرمایهگذاری محسوب میشود.
ضرورت اصلاح الگوی تأمین مالی
یکی از چالشهای ساختاری اقتصاد ایران، اتکای گسترده بنگاهها به تسهیلات بانکی کوتاهمدت برای تأمین مالی فعالیتهای اقتصادی است. این موضوع در شرایط تورمی میتواند فشار بر ترازنامه بانکها را افزایش دهد و منابع اعتباری را از سرمایهگذاریهای بلندمدت دور کند.
توسعه ابزارهایی مانند تأمین مالی زنجیره تأمین، اعتبار اسنادی داخلی، اوراق گام و استفاده از ظرفیت بازار سرمایه میتواند به کاهش فشار بر منابع نقدی بانکها کمک کند.
در این میان، تأمین مالی زنجیره تأمین با تمرکز بر اعتبار واقعی معاملات میان تولیدکنندگان، تأمینکنندگان و خریداران، میتواند زمینه تخصیص هدفمندتر منابع و کاهش نیاز بنگاهها به دریافت تسهیلات نقدی را فراهم کند.
جمعبندی
اقتصاد ایران در شرایط کنونی بیش از هر زمان دیگری به هماهنگی میان سیاستهای ارزی، پولی و اعتباری نیاز دارد. مدیریت نوسانات بازار ارز، کنترل رشد نقدینگی و هدایت منابع بانکی به سمت فعالیتهای مولد باید بهصورت همزمان دنبال شود.
ثبات اقتصادی زمانی معنا پیدا میکند که آثار آن در کاهش نااطمینانی، بهبود قدرت خرید خانوارها، افزایش امکان برنامهریزی برای بنگاهها و تقویت سرمایهگذاری تولیدی نمایان شود.
در نهایت، معیار موفقیت سیاستهای پولی و بانکی تنها کاهش مقطعی نوسانات بازار نیست؛ بلکه ایجاد شرایطی است که تولیدکننده بتواند با هزینه قابل پیشبینی، منابع مالی پایدار و چشمانداز روشنتری از آینده فعالیت کند.
منابع:
۱. خبرگزاری تسنیم؛ گزارش تخصیص ارز واردات و تسهیلات بانکی در سال ۱۴۰۵
۲. چارسو اقتصاد؛ گزارش نرخ دلار در بازار آزاد، شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵
ایران - تهران
09383147973
(3).jpg)





