

.jpeg)
شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای، ترامپ را در سفر آسیایی تضعیف کرده و همزمان متحدان منطقهای آمریکا را به بازنگری در مناسبات خود با واشنگتن و جستوجوی کانونهای قدرت جایگزین سوق داده است.
فارین پالسی با انتشار یادداشتی نوشت: دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مانند بسیاری از روسایجمهور پیشین این کشور پس از شکست سنگین حزبش در انتخابات میاندورهای، راهی سفری خارجی میشود؛ سفری به منطقهای که طی دو سال گذشته چندان در کانون توجه دولت او قرار نداشته است.
قرار است ترامپ برای شرکت در نشست اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (آسهآن) در مانیل و اجلاس همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (APEC) در شنژن، به فیلیپین و چین سفر کند. او در جریان اجلاس دوم برای سومین بار در سال جاری با شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، دیدار خواهد کرد.
همچنین انتظار میرود ترامپ در مانیل برای نخستین بار در دوره دوم ریاستجمهوری خود با دیگر رهبران گفتوگوی چهارجانبه امنیتی (کواد)، متشکل از آمریکا، استرالیا، ژاپن و هند، دیدار کند.
این سفرها در شرایطی انجام میشود که جایگاه سیاسی ترامپ در داخل آمریکا تضعیف شده است. نتایج انتخابات اخیر، از ماه ژانویه کنترل کنگره را به دموکراتها واگذار میکند و به آنها امکان میدهد دستور کار قانونگذاری ترامپ را مسدود کنند.
سایه سنگین چالشهای داخلی بر سفر آسیایی ترامپ
کرت کمپبل، رئیس و یکی از بنیانگذاران شرکت مشاوره ژئوپلیتیکی «گروه آسیا» در واشنگتن، در اینباره گفت: «اغلب زمانی که رئیسجمهور آمریکا راهی سفری مهم به آسیا میشود، سایه سنگین مسائل داخلی بر این سفر میافتد. این بار نیز سیاست داخلی آمریکا تأثیری گسترده بر تمام اقدامات او خواهد داشت.» کمپبل پیشتر در دولت جو بایدن، رئیسجمهور سابق آمریکا، معاون وزیر خارجه و هماهنگکننده امور هند و اقیانوسیه در شورای امنیت ملی بود.
با این حال، مایک کوئیکن، نایبرئیس کمیسیون بررسی اقتصادی و امنیتی آمریکا و چین، معتقد است ترامپ احتمالا تلاش خواهد کرد از این فضای سیاسی عبور کند. او در این باره گفت: «واقعیت این است که ترامپ از نظر سیاسی در داخل کشور ضعیفتر شده و به همین دلیل انگیزه زیادی خواهد داشت تا قدرت و اعتمادبهنفس خود را به نمایش بگذارد».
کوئیکن افزود: «ترامپ عاشق تشریفات و جلوههای پرزرقوبرق است و چنین رویدادهایی فرصت فوقالعادهای برای او فراهم میکنند. فرش قرمز، گلآرایی، رژه و نمایش تجهیزات نظامی، دقیقا همان فضایی است که با روحیات او سازگار است و میتواند به شکلی که برایش خوشایند است، ناامنیهای سیاسیاش را تحتالشعاع قرار دهد».
با این حال، به نظر میرسد دستاوردهای اصلی این سفر چندان چشمگیر نباشد.
محور رایزنی دو قدرت
کارشناسان پیشبینی میکنند ترامپ در دیدار با شی جینپینگ تلاش کند وضعیت موجود در روابط دو اقتصاد بزرگ جهان را حفظ کند؛ چه در زمینه آتشبس تجاری دو کشور که بهتازگی تا اواسط ژانویه تمدید شده، چه در گفتوگوهای اولیه درباره هوش مصنوعی و چه در مناقشه متقابل بر سر محدودیتهای صادراتی تراشههای نیمهرسانای آمریکا و مواد معدنی حیاتی چین.
هال برندز، استاد دانشکده مطالعات پیشرفته بینالمللی دانشگاه جانز هاپکینز و عضو کمیسیون بررسی اقتصادی و امنیتی آمریکا و چین، در این باره گفت: «به گمان من، چینیها انتظار دارند ترامپ اکنون که از نظر سیاسی تضعیف شده، بیش از گذشته خواهان حفظ آرامش در جبهه دیپلماتیک باشد؛ زیرا احتمالا نمیخواهد شاهد افت بازار سهام یا تحولات دیگری باشد که موقعیت او را بیش از پیش تضعیف کند.» این کمیسیون قرار است گزارش سالانه خود به کنگره را روز چهارشنبه منتشر کند؛ درست در همان روزی که ترامپ وارد شنژن خواهد شد.
برندز معتقد است نتایج انتخابات میاندورهای احتمالا تمایل ترامپ را برای کسب دستاوردهای بزرگ و انتشار اخبار مثبت در عرصه بینالمللی افزایش میدهد تا بتواند شتاب ازدسترفته ریاستجمهوری خود را احیا کند.
موضع ترامپ درباره صادرات نیمهرساناها نیز ممکن است تحت تاثیر آشفتگیهای اخیر پیرامون شرکت انویدیا، غول تراشهسازی و یکی از بازیگران اصلی مناقشه صادرات فناوری، قرار گیرد. جنسن هوانگ، مدیرعامل این شرکت، روز پنجشنبه پس از انتشار گزارشهایی درباره روابط خارج از ازدواج خود با فردی که گفته میشود جاسوس چین بوده و همچنین یکی از زیردستانش در شرکت، استعفا داد.
هوانگ روابط شخصی نزدیکی با ترامپ برقرار کرده بود و در دو دیدار پیشین او با شی جینپینگ در پکن و واشنگتن، در کنار دیگر مدیران شرکتهای فناوری حضور داشت. او در دسامبر گذشته توانست دولت ترامپ را متقاعد کند برخی محدودیتها بر فروش تراشههای رده دوم این شرکت به چین را کاهش دهد؛ تصمیمی که در ازای آن، دولت آمریکا ۲۵ درصد از درآمد حاصل از برخی فروشها را دریافت میکرد.
حاشیههای انویدیا
حاشیههای انویدیا هماکنون به تنش در روابط آمریکا و چین دامن زده است. مائو نینگ، سخنگوی وزارت خارجه چین، روز پنجشنبه در پکن به خبرنگاران گفت: «آمریکا باید از ساختن روایتهای مربوط به جاسوس چینی بهعنوان بهانهای برای اعمال محدودیتهای فناوری دست بردارد».
با این حال، به نظر میرسد موضوع انویدیا در دیدار ترامپ و شی عامدانه نادیده گرفته شود یا بهسرعت به حاشیه برود.
کوئیکن در اینباره گفت: «ترامپ با طرح این مسئله چیزی به دست نمیآورد و شی نیز منفعتی در مطرح کردن آن ندارد؛ بنابراین اگر این موضوع در دیدار دوجانبه آنها مطرح شود، شگفتزده خواهم شد.»
با این همه، شی احتمالا هشدار خواهد داد که هرگونه تشدید محدودیتهای صادرات تراشه از طریق طرحهای قانونی پیشنهادی، با واکنش متقابل پکن روبهرو خواهد شد. کوئیکن افزود: «بعید نیست شی به ترامپ یادآوری کند که دستاوردهای مشترک دو کشور در یک سال گذشته تا چه اندازه ارزشمند بوده و برهم خوردن این روابط سازنده تا چه اندازه تاسف بار خواهد بود».
احتمال برگزاری نشست سهجانبه ترامپ، شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، نیز مطرح است. ترامپ روز یکشنبه گفت تصور میکند در شنژن با این دو رهبر دیدار خواهد کرد تا درباره «موضوعات متعددی، از جمله خلع سلاح هستهای» گفتوگو کنند. با این حال، به نظر میرسد پکن با توجه به بیمیلی دیرینه خود به پذیرش تعهدات در زمینه کنترل تسلیحات، درباره پیامدهای چنین نشستی محتاط است.
پوتین از ترامپ چه میخواهد؟
برندز مدعی است: «اگر نشست شی، پوتین و ترامپ برگزار شود، تنها در صورتی خواهد بود که چین تضمینهای کافی دریافت کرده باشد که این دیدار هیچ محتوای عملی و تعهدآوری نخواهد داشت. موضوعاتی که ترامپ قصد دارد درباره آنها گفتوگو کند، توافق برای پایان دادن به جنگ اوکراین و کنترل تسلیحات هستهای است. چین نه قصد دارد مسئولیت پایان دادن به جنگ اوکراین را بر عهده بگیرد و نه علاقهای به ورود به مذاکرات سهجانبه کنترل تسلیحات هستهای دارد. پکن ترجیح میدهد چنین نشستی تا حد امکان از پیش طراحیشده و تشریفاتی باشد».
برای پکن، صرف برگزاری و میزبانی چنین نشستی نیز جذابیتهایی دارد. کوئیکن معتقد است: «زمانی که در چین بودیم، بارها شنیدیم که چینیها تا چه اندازه از چارچوب گروه ۲ (G2) ترامپ استقبال میکنند. حال تصور کنید این چارچوب به گروه ۳ (G3) تبدیل شود؛ وضعیتی که در آن چین عملا دو کرسی بر سر میز مذاکره خواهد داشت، زیرا کرسی پوتین در واقع همان کرسی چین است».
به گفته ادگارد کاگان، مشاور ارشد و رئیس مطالعات چین در مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی واشنگتن، پوتین که نخستین بار ایده این نشست را مطرح کرد، آمادگی بیشتری برای گفتوگو درباره تسلیحات هستهای و اوکراین دارد، اما احتمالاً ترجیح میدهد تمرکز اصلی بر موضوع دوم باشد.
کاگان در نشست خبری اوایل هفته جاری گفت: «این ایده در ابتدا از سوی پوتین مطرح شد. به باور من، هدف اصلی او این بود که تمایل خود را برای گفتوگو با رئیسجمهور آمریکا و شی جینپینگ نشان دهد؛ گفتوگویی که این تصور را ایجاد کند که آنها درباره اوکراین تصمیمگیری میکنند؛ موضوعی که طبیعتاً برای اوکراینیها و اروپاییها ناخوشایند است.»
نخستین و آخرین فرصت ترامپ
موضوع دیگر، نشست رهبران گروه کواد است که در حاشیه اجلاس آسهآن برگزار خواهد شد؛ نشستی که پیش از سفر ترامپ به شنژن انجام میشود. این دیدار احتمالا نخستین و آخرین فرصت ترامپ در دوره کنونی ریاستجمهوریاش برای ملاقات همزمان با دیگر رهبران این سازوکار امنیتی، یعنی آنتونی آلبانیزی، نخستوزیر استرالیا، نارندرا مودی، نخستوزیر هند و سانائه تاکایچی، نخستوزیر ژاپن، خواهد بود.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، تاکنون پرچمدار همکاریهای کواد بوده و طی دو سال گذشته در نشستهای متعددی با همتایان خود شرکت کرده و آنها را سازماندهی کرده است. با این حال، کارشناسان معتقدند مشارکت ترامپ در این نشست احتمالا چیزی بیش از اقدامی تشریفاتی و برای ثبت حضور نخواهد بود.
کمپبل در این باره گفت: «فکر نمیکنم رئیسجمهور بتواند این واقعیت را پنهان کند که چندان به این نشست علاقهمند نیست.» او اضافه میکند که فقدان آمادگی محسوس دولت ترامپ برای دیدار با متحدان و شرکای سنتی آمریکا از نگاه رهبران این کشورها دور نخواهد ماند.
کمپبل میافزاید: «اگر نحوه آماده شدن و نگاه او به دیدار با پوتین، شی یا حتی کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، را با شیوه برخوردش با متحدان آسیایی مقایسه کنید، تفاوت آشکاری دیده میشود؛ تفاوتی که طرفهای آسیایی نیز متوجه آن هستند».
کشورهای عضو آسهآن نیز، تا جایی که فرصت تعامل مستقیم با ترامپ را پیدا کنند، انتظارات محدودی از این سفر خواهند داشت.
کوئیکن گفت: «آنها احتمالا تاکنون دریافتهاند که موثرترین راه تعامل با دولت ترامپ، نه نشستهای چندجانبه، بلکه دیدارهای دوجانبه است. بنابراین، گفتوگوهای حاشیهای و دیدارهای جداگانه احتمالا اهمیت بیشتری خواهند داشت. این کشورها ترجیح میدهند در چنین دیدارهایی مسائل خود را مطرح کنند، نه اینکه بکوشند آمریکا را در چارچوب یک گفتوگوی منطقهای گستردهتر محدود کنند».
کاخ سفید هنوز برنامه کامل سفر ترامپ را منتشر نکرده، اما به نظر میرسد دیدار دوجانبه او با فردیناند مارکوس جونیور، رئیسجمهور فیلیپین، در مانیل قطعی باشد. احتمال دارد در روزهای نزدیک به سفر، دیدارهای دیگری نیز به برنامه او اضافه شود.
تجارت احتمالا در صدر اولویتهای رهبران آسیایی قرار خواهد داشت. کوئیکن میگوید: «برخی تعرفههایی که ترامپ بر این کشورها اعمال کرده سنگین است. به همین دلیل، ممکن است این کشورها اکنون اعتمادبهنفس بیشتری برای واداشتن ترامپ به بازنگری در این سیاستها پیدا کرده باشند. جالب خواهد بود ببینیم آیا آنها در نخستین دیدار این موضوع را مطرح میکنند یا ترجیح میدهند آن را برای مذاکرات بعدی و آرامتر، دور از هیاهوی رسانهای، نگه دارند».
به گفته کمپبل، با این حال، پرسش اصلی ذهن همه رهبران آسیایی به سرانجام جنگی مربوط میشود که هیچیک از آنها مستقیما در آن دخیل نیستند.
او گفت: «همه میدانیم که جنگ ایران بر نتایج انتخابات میاندورهای آمریکا تأثیر گذاشت، اما اکنون پیامدهای بسیار گستردهای در سراسر آسیا بر جای گذاشته است.»
او به اختلال در تامین مواد اولیه صنعتی مهم، از جمله هلیوم، گوگرد و گازوئیل، در پی این جنگ اشاره میکند و افزود: «زمانی که جنگ هشت ماه پیش آغاز شد، بیشتر کشورها در بسیاری از این حوزهها ذخایر خود را به حداکثر رسانده بودند، اما اکنون این ذخایر به پایان رسیده است. بنابراین، ترامپ به کشورهایی سفر خواهد کرد و با رهبرانی دیدار میکند که از افزایش هزینههای انرژی و پیامدهای مشابه آن بهشدت آسیب دیدهاند؛ از جمله فیلیپین، اندونزی و دیگر کشورهای جنوب شرق آسیا».
با این همه، کمپبل معتقد است رهبران این کشورها از هماکنون نگاه خود را فراتر از دوران ترامپ معطوف کردهاند.
او در این باره گفت: «برداشت آنها از نتایج انتخابات میاندورهای این است که مردم آمریکا بهروشنی نوع خاصی از سیاستورزی و همچنین الگوی رهبری اقتدارگرایانه در این کشور را رد کردهاند. مهمترین پیامد این تحول آن خواهد بود که طرفهای آسیایی بیش از گذشته به دنبال یافتن مراکز قدرت و کانالهای نفوذ دیگری در واشنگتن خواهند بود».
عبور از ترامپ
در مجموع، کمپبل معتقد است رهبران آسیایی از هماکنون در حال عبور از ترامپ و جستوجوی گزینههای جایگزین هستند.
او در این باره گفت: «برداشت آنها از نتایج انتخابات میاندورهای این است که مردم آمریکا بهروشنی نوع خاصی از سیاستورزی و همچنین الگوی رهبری اقتدارگرایانه در این کشور را رد کردهاند. مهمترین پیامد این تحول آن خواهد بود که طرفهای آسیایی بیش از گذشته به دنبال یافتن مراکز قدرت و کانالهای نفوذ دیگری در واشنگتن خواهند بود».
ایران - تهران
09383147973
(3).jpg)





