

.jpg)
از تأمین مالی تولید تا مدیریت ریسک، حفظ سرمایه و بازسازی زیرساختهای اقتصادی؛ نمایشگاه صنعت مالی چه نقشی در عبور اقتصاد ایران از بحران دارد؟
گروه اقتصاد کلان و بازارهای مالی | پایگاه خبری اقتصاد ایران
در شرایطی که جنگ، تحریمهای اقتصادی، محدودیتهای تجاری و نااطمینانیهای سیاسی و اقتصادی، فضای فعالیت بنگاههای تولیدی و خدماتی کشور را تحت تأثیر قرار داده است، برگزاری هجدهمین نمایشگاه بینالمللی نظام مالی، سرمایهگذاری و زیرساختهای دیجیتال، فرصتی برای بازنگری در نقش و مسئولیت صنعت مالی ایران در مدیریت بحرانهای اقتصادی به شمار میرود.
این نمایشگاه که با حضور بانکها، شرکتهای بیمه، ارکان بازار سرمایه، نهادهای مالی و فعالان حوزه فناوری برگزار میشود، میتواند بستری برای همافزایی بخشهای مختلف اقتصاد و بررسی راهکارهای حفظ جریان سرمایه، تأمین مالی تولید و تقویت تابآوری اقتصادی کشور باشد.
در شرایط عادی، نمایشگاههای مالی عمدتاً محلی برای معرفی خدمات، محصولات و فناوریهای جدید هستند؛ اما در شرایط جنگی، کارکرد چنین رویدادهایی میتواند فراتر از فعالیتهای معمول تجاری قرار گیرد و به محلی برای تبادل تجربه، شناسایی ریسکها و طراحی راهکارهای عملیاتی برای استمرار فعالیت اقتصادی تبدیل شود.
جنگ و تغییر مأموریت صنعت مالی
جنگ صرفاً زیرساختهای فیزیکی و زنجیرههای تولید را تحت تأثیر قرار نمیدهد؛ بلکه بر جریان سرمایه، اعتماد سرمایهگذاران، بازار ارز، نقدینگی بانکها، توان بازپرداخت تسهیلات و ظرفیت شرکتهای بیمه نیز اثر میگذارد.
در چنین شرایطی، نظام مالی کشور با چند مأموریت اساسی روبهرو است:
نخست، حفظ جریان تأمین مالی بنگاههای اقتصادی و جلوگیری از توقف فعالیت واحدهای تولیدی.
دوم، مدیریت ریسک اعتباری و نقدینگی در شبکه بانکی و جلوگیری از گسترش مطالبات غیرجاری.
سوم، ایجاد ابزارهای مناسب برای جذب سرمایههای داخلی و هدایت آنها به سمت فعالیتهای مولد.
چهارم، حمایت بیمهای از داراییها، تجهیزات، زیرساختها و زنجیرههای تأمین.
پنجم، توسعه زیرساختهای دیجیتال برای استمرار ارائه خدمات مالی در شرایط اختلال در شبکههای فیزیکی.
به این ترتیب، صنعت مالی در دوران جنگ باید از نقش سنتی واسطهگری منابع فراتر برود و به یکی از ارکان اصلی حفظ ظرفیت تولید و اشتغال تبدیل شود.
بانکها؛ خط مقدم تأمین مالی بنگاههای اقتصادی
شبکه بانکی در شرایط بحران اقتصادی مسئولیت ویژهای در تأمین سرمایه در گردش واحدهای تولیدی، حفظ جریان پرداختها و جلوگیری از توقف فعالیت کسبوکارها بر عهده دارد.
افزایش هزینه مواد اولیه، اختلال در واردات، نوسانات نرخ ارز و کاهش قدرت خرید مصرفکنندگان، نیاز بنگاهها به نقدینگی را افزایش میدهد.
در چنین شرایطی، تسهیلات هدفمند، تأمین مالی زنجیره تأمین، اعتبارات کوتاهمدت و ابزارهای نوین اعتباری میتوانند به استمرار تولید کمک کنند.
یکی از موضوعات مهمی که باید در نمایشگاههای صنعت مالی مورد توجه قرار گیرد، توسعه مدلهای تأمین مالی زنجیره تأمین (SCF) است. در این روش، تأمین مالی تنها بر مبنای اعتبار یک بنگاه انجام نمیشود، بلکه ارتباط میان تولیدکننده، تأمینکننده مواد اولیه، توزیعکننده و خریدار نیز در ارزیابی اعتباری مورد توجه قرار میگیرد.
این الگو میتواند به کاهش فشار نقدینگی بر بنگاههای کوچک و متوسط کمک کند.
بازار سرمایه؛ ظرفیت مغفول تأمین مالی تولید و بازسازی
بازار سرمایه در شرایط جنگی نیز میتواند نقشی مهم در تأمین منابع مالی پروژههای اقتصادی داشته باشد.
انتشار اوراق تأمین مالی، توسعه صندوقهای سرمایهگذاری، تأمین مالی پروژهمحور و استفاده از ظرفیت سرمایهگذاران نهادی، از جمله ابزارهایی هستند که میتوانند در خدمت استمرار فعالیتهای اقتصادی و بازسازی زیرساختها قرار گیرند.
البته تحقق این ظرفیت مستلزم شفافیت اطلاعات، ثبات نسبی مقررات، مدیریت ریسک و حفظ اعتماد سرمایهگذاران است.
در شرایطی که نااطمینانی اقتصادی افزایش مییابد، سرمایهگذاران بیش از گذشته به امنیت سرمایه، نقدشوندگی داراییها و قابلیت پیشبینی بازدهی توجه میکنند.
بنابراین، یکی از مأموریتهای مهم بازار سرمایه، ایجاد سازوکارهایی برای هدایت منابع به سمت تولید واقعی و پروژههای دارای توجیه اقتصادی است.
صنعت بیمه؛ ضرورت بازتعریف مدیریت ریسک در شرایط جنگ
صنعت بیمه یکی از بخشهایی است که در شرایط جنگی با تغییرات جدی در ماهیت ریسکهای تحت پوشش مواجه میشود.
آسیب به تأسیسات صنعتی، انبارها، تجهیزات، شبکه حملونقل و زیرساختهای اقتصادی میتواند خسارتهای سنگینی به بنگاهها وارد کند.
از سوی دیگر، ریسکهای جنگی، محدودیتهای پوشش بیمهای، افزایش هزینه بیمه اتکایی و دشواریارزیابی خسارت، ضرورت بازنگری در مدلهای مدیریت ریسک را افزایش میدهد.
توسعه پوششهای متناسب با شرایط بحران، تقویت توانگری مالی شرکتهای بیمه، استفاده از ظرفیت بیمه اتکایی و ایجاد سازوکارهای مشارکت دولت و بخش خصوصی در جبران خسارتهای بزرگ، از جمله موضوعات مهم این حوزه است.
در واقع، بیمه در شرایط جنگ تنها ابزار جبران خسارت نیست؛ بلکه یکی از پیششرطهای بازگشت سرمایهگذاران و استمرار فعالیت اقتصادی محسوب میشود.
اقتصاد دیجیتال؛ زیرساخت استمرار خدمات مالی
یکی از محورهای مهم هجدهمین نمایشگاه، زیرساختهای دیجیتال و فناوریهای مالی است.
توسعه بانکداری دیجیتال، پرداختهای هوشمند، سامانههای مدیریت اعتبار، خدمات غیرحضوری و زیرساختهای امن تبادل اطلاعات، میتواند استمرار خدمات مالی را در شرایط محدودیتهای فیزیکی تسهیل کند.
با این حال، دیجیتالی شدن خدمات مالی بدون توجه به امنیت سایبری، پشتیبانگیری از دادهها، مراکز داده جایگزین و تداوم کسبوکار، آسیبپذیریهای جدیدی ایجاد خواهد کرد.
از این منظر، تابآوری دیجیتال باید در کنار توسعه فناوری، به یکی از اولویتهای اصلی شبکه بانکی، بازار سرمایه و شرکتهای بیمه تبدیل شود.
صندوقهای مالی و حمایت از کسبوکارهای کوچک و متوسط
یکی از بخشهایی که در دوران جنگ بیش از سایر بخشها به حمایت مالی نیاز دارد، بنگاههای کوچک و متوسط، کسبوکارهای محلی و واحدهای تولیدی مناطق کمتر برخوردار است.
این بنگاهها معمولاً از ذخایر نقدینگی محدودتری برخوردارند و در برابر افزایش هزینهها، اختلال در زنجیره تأمین و کاهش تقاضا آسیبپذیرتر هستند.
در این میان، نهادهای توسعهای و صندوقهای حمایتی میتوانند با طراحی ابزارهای مالی متناسب، تأمین سرمایه در گردش، تسهیلات خرد، حمایت از طرحهای اشتغالزا و توسعه زنجیرههای ارزش محلی، نقش مؤثری در حفظ اشتغال و ظرفیت تولید ایفا کنند.
تأمین مالی کسبوکارهای کوچک نباید صرفاً به پرداخت تسهیلات محدود شود؛ بلکه باید از مرحله تأمین مواد اولیه تا تولید، فروش و وصول مطالبات را دربر بگیرد.
اتصال ابزارهای اعتباری به بازارگاههای دیجیتال و توسعه تأمین مالی زنجیرهای نیز میتواند به شفافیت بیشتر و کاهش هزینه مبادلات کمک کند.
نمایشگاه صنعت مالی؛ از معرفی محصولات تا شکلگیری ائتلاف اقتصادی
برگزاری هجدهمین نمایشگاه نظام مالی، سرمایهگذاری و زیرساختهای دیجیتال با حضور حدود ۲۰۰ مجموعه و اختصاص ۳۰ هزار مترمربع فضای نمایشگاهی، ظرفیت قابل توجهی برای تعامل میان بخشهای مختلف صنعت مالی ایجاد کرده است.
اما اهمیت واقعی این رویداد زمانی مشخص میشود که تعاملات نمایشگاهی به قراردادهای همکاری، طراحی ابزارهای جدید تأمین مالی، توسعه خدمات دیجیتال و پروژههای مشترک میان بانکها، بیمهها، بازار سرمایه و نهادهای توسعهای منجر شود.
به عبارت دیگر، نمایشگاه نباید صرفاً به محلی برای معرفی دستاوردها و ارائه گزارش عملکرد تبدیل شود؛ بلکه باید بتواند به بستری برای شکلگیری راهکارهای اجرایی در پاسخ به نیازهای واقعی اقتصاد کشور تبدیل شود.
از تابآوری تا بازسازی؛ مأموریت جدید صنعت مالی
در مراسم افتتاحیه این دوره از نمایشگاه، وزیر امور اقتصادی و دارایی بر ضرورت عبور از مرحله تابآوری و حرکت به سمت ساختن و توسعه تولید تأکید کرد.
این رویکرد بیانگر اهمیت پیوند میان نظام مالی و بخش واقعی اقتصاد است؛ پیوندی که در شرایط جنگی باید با اولویت حفظ اشتغال، تأمین مالی تولید، سرمایهگذاری در زیرساختها و بازسازی ظرفیتهای آسیبدیده تقویت شود.
اقتصاد ایران برای عبور از بحران، به نظام مالی کارآمد، شفاف، انعطافپذیر و برخوردار از ابزارهای نوین نیاز دارد. بانکی که بتواند نقدینگی را به سمت تولید هدایت کند، بازاری که امکان تأمین مالی پایدار را فراهم سازد، بیمهای که ریسک فعالیت اقتصادی را پوشش دهد و فناوری مالی که استمرار خدمات را تضمین کند، در کنار یکدیگر میتوانند ستونهای اصلی بازسازی اقتصادی باشند.
سخن پایانی
هجدهمین نمایشگاه صنعت مالی را میتوان فرصتی برای بازتعریف نقش بورس، بانک، بیمه و فناوریهای مالی در اقتصاد ایران دانست؛ فرصتی که اهمیت آن در شرایط جنگی و افزایش نااطمینانیهای اقتصادی دوچندان میشود.
پرسش اصلی این نیست که صنعت مالی چه محصول یا خدمت جدیدی برای معرفی دارد؛ بلکه این است که این صنعت تا چه اندازه میتواند در شرایط بحران، منابع مالی را به سمت تولید هدایت کند، از اشتغال محافظت کند، ریسک سرمایهگذاری را کاهش دهد و زمینه بازسازی اقتصادی را فراهم آورد.
در روزهای دشوار اقتصاد، قدرت واقعی صنعت مالی نه در حجم منابع و تعداد خدمات، بلکه در توانایی آن برای حفظ جریان تولید، حمایت از کسبوکارها و تبدیل سرمایه به اشتغال و ارزش افزوده آشکار میشود.
پایگاه خبری اقتصاد ایران
منابع و مستندات
1. پایگاه خبری بازار سرمایه ایران (سنا) – جزئیات هجدهمین نمایشگاه نظام مالی، ۲۵ آبان ۱۴۰۵.
2. گزارش افتتاحیه نمایشگاه و اظهارات وزیر اقتصاد درباره عبور از تابآوری به سمت ساختن، ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶.
3. بانک جهانی – ارزیابی وضعیت اقتصاد ایران و آثار جنگ، تحریم و اختلال تجاری.
4. واحد اطلاعات اکونومیست – آثار جنگ بر نظام مالی و بانکی ایران، آوریل ۲۰۲۶.
5. دیلویت – تابآوری خدمات مالی خاورمیانه در شرایط جنگ و بحران.
پیشنهاد سردبیری: برای برجستهتر شدن گزارش، تیتر جایگزین من این است:
«اقتصاد در میدان جنگ؛ آیا بورس، بانک و بیمه میتوانند موتور بازسازی تولید ایران باشند؟»
ایران - تهران
09383147973
(3).jpg)





