

.jpg)
گروه اقتصاد بینالملل | پایگاه خبری اقتصاد ایران
اقتصادهای بزرگ جهان معمولاً با شاخصهایی همچون تولید ناخالص داخلی، حجم تجارت خارجی، میزان سرمایهگذاری و قدرت صنعتی ارزیابی میشوند؛ اما در کنار این شاخصها، عامل مهم دیگری نیز وجود دارد که گاهی کمتر مورد توجه قرار میگیرد: کیفیت، قدمت و میزان تابآوری زیرساختهای حیاتی.
اختلال در شبکه کنترل ترافیک هوایی ایالات متحده، نمونهای قابل تأمل از همین مسئله است. بر اساس گزارش شبکه خبری TRT World، بروز نقص فنی در جریان عملیات بهروزرسانی تجهیزات ارتباطی، موجب توقف گسترده پروازها شد و بار دیگر موضوع فرسودگی زیرساختهای فناوری و حملونقل آمریکا را در کانون توجه قرار داد.
اهمیت این اتفاق صرفاً به لغو یا تأخیر پروازها محدود نمیشود. صنعت هوانوردی یکی از حلقههای اصلی زنجیره اقتصاد جهانی است و هرگونه اختلال در آن میتواند بر گردشگری، حملونقل کالا، فعالیت شرکتها، زنجیره تأمین و مبادلات تجاری اثر بگذارد.
اقتصاد مدرن بدون زیرساخت مدرن دوام نمیآورد
در دنیای امروز، زیرساخت دیگر صرفاً به جاده، پل، بندر، نیروگاه و فرودگاه محدود نیست. شبکههای ارتباطی، مراکز داده، سامانههای پرداخت، زیرساختهای ابری، امنیت سایبری و سیستمهای مدیریت هوشمند نیز بخش جداییناپذیر زیرساخت اقتصادی کشورها محسوب میشوند.
اقتصاد دیجیتال بر پایه اعتماد به این زیرساختها فعالیت میکند. اگر شبکه بانکی از دسترس خارج شود، پرداختها متوقف میشوند؛ اگر شبکه برق دچار اختلال شود، خطوط تولید آسیب میبینند و اگر سامانههای لجستیکی از کار بیفتند، جریان تأمین کالا با مشکل مواجه خواهد شد.
بنابراین، توسعه اقتصادی بدون سرمایهگذاری مستمر در زیرساختهای پایه و فناوریهای پشتیبان، توسعهای شکننده خواهد بود.
آمریکا و چالش سرمایهگذاری در زیرساختهای فرسوده
در گزارش TRT World، هزینه بازسازی کامل سامانه کنترل ترافیک هوایی آمریکا حدود ۵۰ میلیارد دلار برآورد شده است. همچنین به تخصیص ۱۲.۵ میلیارد دلار برای نوسازی این زیرساخت اشاره شده است.
این ارقام نشان میدهد حتی اقتصادی با ظرفیت مالی و فناوری آمریکا نیز از هزینههای سنگین نگهداری و بازسازی زیرساختها مصون نیست.
نکته مهم آن است که هزینه نوسازی زیرساختها معمولاً در بلندمدت قابل مدیریتتر از هزینه توقف فعالیتهای اقتصادی ناشی از فرسودگی و خرابی آنهاست.
از این منظر، سرمایهگذاری در زیرساخت را نباید صرفاً هزینهای عمرانی تلقی کرد؛ بلکه باید آن را نوعی سرمایهگذاری برای حفظ بهرهوری، امنیت اقتصادی و استمرار فعالیتهای تولیدی دانست.
زیرساخت؛ حلقه پنهان رقابت قدرتهای اقتصادی
رقابت اقتصادی میان آمریکا، چین و اروپا تنها در حوزه تولید محصولات پیشرفته، هوش مصنوعی، نیمهرساناها و تجارت بینالمللی جریان ندارد. بخش مهمی از این رقابت به توانایی کشورها در ایجاد و حفظ زیرساختهای پایدار بازمیگردد.
چین طی سالهای گذشته سرمایهگذاری گستردهای در توسعه خطوط ریلی سریعالسیر، بنادر، شبکههای ارتباطی و زیرساختهای صنعتی انجام داده است. در مقابل، کشورهای اروپایی نیز با تمرکز بر گذار انرژی، دیجیتالیسازی و ارتقای شبکههای حملونقل، تلاش میکنند ظرفیت رقابتپذیری اقتصادی خود را حفظ کنند.
در چنین شرایطی، فرسودگی زیرساختها میتواند به عاملی برای افزایش هزینه تولید، کاهش بهرهوری و تضعیف جایگاه رقابتی کشورها تبدیل شود.
ایران؛ ضرورت عبور از مدیریت روزمره به سرمایهگذاری زیرساختی
تجربه کشورهای توسعهیافته میتواند برای اقتصاد ایران نیز آموزنده باشد. ایران در حوزههای حملونقل، انرژی، شبکههای ارتباطی، صنایع تولیدی و نظام تأمین مالی با ضرورت نوسازی و افزایش بهرهوری زیرساختها مواجه است.
در شرایط محدودیت منابع مالی، مسئله اصلی تنها افزایش حجم سرمایهگذاری نیست؛ بلکه انتخاب پروژههای اولویتدار، استفاده از منابع مالی کارآمد، مشارکت بخش خصوصی و طراحی مدلهای پایدار تأمین مالی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در این مسیر، چند محور باید مورد توجه سیاستگذاران اقتصادی قرار گیرد:
تأمین مالی بلندمدت: توسعه ابزارهای تأمین مالی متناسب با دوره بازگشت سرمایه پروژههای زیرساختی.
مشارکت بخش خصوصی: استفاده از ظرفیت سرمایهگذاران و شرکتهای تخصصی برای توسعه و نگهداری زیرساختها.
توسعه فناوری: جایگزینی سامانههای قدیمی با فناوریهای هوشمند و یکپارچه.
مدیریت ریسک: پیشبینی اختلالات احتمالی و ایجاد سامانههای پشتیبان برای خدمات حیاتی.
اولویتبندی سرمایهگذاری: هدایت منابع به پروژههایی که بیشترین اثر را بر تولید، اشتغال و بهرهوری دارند.
تأمین مالی؛ کلید نوسازی زیرساختهای اقتصادی
یکی از مهمترین موانع نوسازی زیرساختها، محدودیت منابع مالی و طولانی بودن دوره بازگشت سرمایه است. بسیاری از پروژههای زیرساختی به منابع مالی بلندمدت نیاز دارند؛ در حالی که منابع بانکی کوتاهمدت بهتنهایی نمیتوانند پاسخگوی این نیاز باشند.
در این میان، ابزارهایی همچون تأمین مالی زنجیره تأمین (SCF)، مشارکت عمومی و خصوصی (PPP)، انتشار اوراق پروژه و صندوقهای سرمایهگذاری زیرساختی میتوانند نقش مهمی در تجهیز منابع مالی ایفا کنند.
همچنین بازارگاههای مالی و پلتفرمهای تأمین مالی دیجیتال میتوانند با اتصال سرمایهگذاران، بنگاههای اقتصادی و تأمینکنندگان، مسیر دسترسی به منابع مالی را تسهیل کنند.
به بیان دیگر، نوسازی زیرساختها تنها یک مسئله مهندسی نیست؛ بلکه به نظام تأمین مالی کارآمد، سیاستگذاری بلندمدت و مدیریت اقتصادی هوشمند نیاز دارد.
جمعبندی؛ توسعه بدون نوسازی زیرساختها پایدار نیست
اختلال در سیستم هوانوردی آمریکا، فارغ از اختلافات سیاسی میان دولتهای این کشور، یک پیام روشن برای اقتصادهای جهان دارد: هیچ اقتصادی صرفاً با اتکا به قدرت مالی، فناوری پیشرفته یا جایگاه بینالمللی خود نمیتواند از پیامدهای فرسودگی زیرساختها مصون بماند.
اقتصاد قدرتمند اقتصادی نیست که فقط توان تولید و صادرات بالایی داشته باشد؛ بلکه اقتصادی است که بتواند در برابر بحرانها مقاومت کند، خدمات حیاتی خود را استمرار بخشد و زیرساختهایش را متناسب با تحولات فناوری نوسازی کند.
برای ایران نیز این تجربه یک یادآوری مهم است: سرمایهگذاری در زیرساخت، هزینهای برای امروز نیست؛ سرمایهگذاری برای امنیت اقتصادی، اشتغال، تولید و رقابتپذیری نسلهای آینده است.
منابع و مراجع
۱. شبکه خبری TRT World؛ گزارش مربوط به ضرورت بازسازی سامانه هوانوردی آمریکا و هزینههای نوسازی آن:
https://www.trtworld.com/article/719902660997
۲. اداره هوانوردی فدرال آمریکا (FAA):
https://www.faa.gov/
۳. بانک جهانی؛ مطالعات و گزارشهای توسعه زیرساخت:
https://www.worldbank.org/en/topic/infrastructure
۴. سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)؛ سیاستگذاری و سرمایهگذاری زیرساختی:
https://www.oecd.org/en/topics/infrastructure.html
پایگاه خبری اقتصاد ایران | IRECOnews
www.ireconews.com
ایران - تهران
09383147973
(3).jpg)





