آشتی تجاری آمریکا و هند دوام می‌آورد؟

در اوایل فوریه ۲۰۲۶، تنش‌های طولانی میان ایالات متحده و هند بر سر مسائل تجاری وارد فاز جدیدی شد. بر اساس گزارش تازه‌ای از اکونومیست، آمریکا اعلام کرد که تعرفه‌های «متقابل» وضع‌شده بر کالاهای هندی را از ۲۵٪ به ۱۸٪ کاهش می‌دهد و تعرفه ۲۵٪ اضافه‌ای که به‌عنوان مجازات برای خرید نفت روسیه وضع شده بود را نیز لغو می‌کند.
در اوایل فوریه ۲۰۲۶، تنش‌های طولانی میان ایالات متحده و هند بر سر مسائل تجاری وارد فاز جدیدی شد. بر اساس گزارش تازه‌ای از اکونومیست، آمریکا اعلام کرد که تعرفه‌های «متقابل» وضع‌شده بر کالاهای هندی را از ۲۵٪ به ۱۸٪ کاهش می‌دهد و تعرفه ۲۵٪ اضافه‌ای که به‌عنوان مجازات برای خرید نفت روسیه وضع شده بود را نیز لغو می‌کند. 

این حرکت ترامپ را می‌توان نشانه‌ای از یک آشتی موقتی در روابط دو اقتصاد بزرگ دانست، اما پرسش اصلی این است که آیا این «آتش‌بس» می‌تواند به یک توافق بلندمدت تبدیل شود؟

در نگاه اولیه، کاهش تعرفه‌ها می‌تواند به نفع اقتصاد هند باشد. این کشور تا حد زیادی توانسته است اثرات تعرفه‌های قبلی را جذب کند، زیرابخش‌های کلیدی مانند داروسازی، الکترونیک و صنایع سبک عمدتا یااز تعرفه‌های متقابل معاف بوده‌اند یا توانسته‌اند خود را با شرایط جدیدوفق دهند. 

اما برای بخش‌های صادرات‌محور مانند پوشاک، جواهرات و کالاهای دست‌ساز که در سال‌های اخیر بازار خوبی در آمریکا یافته بودند، حتی کاهش تعرفه هم ممکن است آن رشد از دست‌رفته را جبران نکند، چنانکه پژوهش‌های تحلیلگران اقتصادی نشان می‌دهد تعرفه‌های قبلی می‌توانست تا حدود ۰.۴–۰.۷ درصد از رشد اقتصادی سالانه هند بکاهد.

به‌رغم استقبال بازارهای مالی از اخبار کاهش تعرفه، بسیاری از تحلیل‌گران هشدار می‌دهند که این توافق بیشتر از آن‌که یک پیمان ساختاری باشد، جلوه‌ای از تغییر مقطعی در سیاست‌های تجاری است. نکته کلیدی این است که هند تاکنون مواضع خود در قبال خرید نفت روسیه را بسیار محافظه‌کارانه حفظ کرده و هنوز مشخص نیست تا چه میزان از این خریدها صرف‌نظر خواهد کرد تا الزام آمریکا را برآورده کند.

در دور قبلِ مذاکرات، ایالات متحده بر کاهش موانع تعرفه‌ای و غیرتعرفه‌ای در بازارهای آمریکایی تاکید داشت، به‌ویژه در بخش‌هایی مانند کشاورزی که سال‌هاست محل اختلاف دو طرف بوده است. این حوزه‌ها نه‌تنها از نظر اقتصادی حساس‌اند، بلکه در نظام سیاسی داخلی هند نیز حمایت‌های شدیدی از تولیدکنندگان محلی دارند که تمایل کمی به آزادسازی بازار نشان داده‌اند.

از سوی دیگر، زمینه ژئوپلیتیکی این توافق نیز تردیدهایی ایجادمی‌کند. فشارهای واشنگتن برای تغییر جهت هند در خرید نفت از روسیه بخشی از یک استراتژی بزرگ‌تر برای انزوای اقتصادی مسکو تلقی می‌شود، اما کارشناسان هشدار داده‌اند که این موضوع ممکن است به پویش‌های همگرایی اقتصادی درون گروه‌هایی چون BRICS دامن بزند، که در بلندمدت می‌تواند منافع غرب را به چالش بکشد.

توافق اخیر را می‌توان گامی در جهت کاهش تنش‌ها تلقی کرد، اما هنوز فاصله قابل‌توجهی تا یک توافق جامع و پایدار میان دو کشور باقی است. نیاز به کاهش موانع بازار، مدیریت حساسیت‌های سیاسی داخلی و یافتن یک راهبرد روشن در زمینه انرژی‌های جهانی، همه از عواملی هستند که تعیین می‌کنند آیا این آشتی تجاری در سال‌های آینده پابرجا خواهد ماند یا صرفا یک «صلح موقتی» در یک نبرد طولانی‌تر بوده است.